{"id":733,"date":"2010-12-16T14:14:56","date_gmt":"2010-12-16T13:14:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.freidenker.org\/fw17\/?p=733"},"modified":"2025-07-10T13:27:20","modified_gmt":"2025-07-10T11:27:20","slug":"friedrich-engels","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=733","title":{"rendered":"FREIDENKER 4-10 &#8211; Friedrich Engels 1820-1895"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Inhalt:<\/strong><\/h5>\n<p><strong>Editorial<\/strong><\/p>\n<p><strong>Thema<\/strong><br \/>\nHorst Schild: Kann wissenschaftlicher Fortschritt den Atheismus infrage stellen | Helga E. H\u00f6rz\/Herbert H\u00f6rz: Seelsorge: ein Monopol f\u00fcr Religionen? | Erich Hahn: Wissenschaftlicher Sozialismus | Rainer Thiel: Friedrich Engels und die Dialektik | Robert Steigerwald: Engels, die Natur und die Dialektik | Werner Seppmann: Engels contra Marx? Ein neuer Versuch der Marx-Entsorgung | Weitere Beitr\u00e4ge: <a href=\"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=291\">Dr. Wolf Dieter Gudopp<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=248\">Hans Heinz Holz<\/a><\/p>\n<p><strong>Meldungen, Meinungen<br \/>\n<\/strong>Albrecht Sylla: Nicaragua in Pink christlich \u2013 sozialistisch \u2013 solidarisch<br \/>\nRalf Lux: <a href=\"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=4300\">Zum Koordinierungsrat s\u00e4kularer Organisationen (KORSO)<\/a><\/p>\n<p><strong>K\u00fcnstler im DFV<\/strong><br \/>\nJohanna Arndt<\/p>\n<p><strong>Aus den Landesverb\u00e4nden<\/strong><\/p>\n<p><strong>Chronik<\/strong><br \/>\nVerbandsvorstand tagte<br \/>\nKein Geld f\u00fcr Mixa<br \/>\nDer Terror-Psychose widerstehen!<br \/>\nAufruf zur Liebknecht-Luxemburg-Demonstration<\/p>\n<p><strong>B\u00fccher f\u00fcr Freidenker<\/strong><br \/>\n<strong>Anschriften, Impressum<\/strong><br \/>\n<strong>An die Geduld<\/strong><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Online-Ausgabe:<\/strong><\/p>\n<p>Das Heft kann hier als PDF-Dokument angesehen und heruntergeladen werden:<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" data-attachment-id=\"1076\" data-permalink=\"https:\/\/www.freidenker.org\/?attachment_id=1076\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pdf_icon-2.png?fit=32%2C32&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"32,32\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"pdf_icon\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pdf_icon-2.png?fit=32%2C32&amp;ssl=1\" class=\"alignnone size-full wp-image-1076\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pdf_icon-2.png?resize=32%2C32&amp;ssl=1\" alt=\"\" width=\"32\" height=\"32\" data-attachment-id=\"1076\" data-permalink=\"https:\/\/www.freidenker.org\/?attachment_id=1076\" data-orig-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pdf_icon-2.png?fit=32%2C32&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"32,32\" data-comments-opened=\"0\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;0&quot;}\" data-image-title=\"pdf_icon\" data-image-description=\"\" data-medium-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pdf_icon-2.png?fit=32%2C32&amp;ssl=1\" data-large-file=\"https:\/\/i1.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/pdf_icon-2.png?fit=32%2C32&amp;ssl=1\" \/> <a href=\"https:\/\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Freidenker_2010-04_online.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Verbandsorgan FREIDENKER 4-10 im PDF-Format<\/a> (ca. 2,4 MB)<\/p>\n<p>Zum <a href=\"https:\/\/www.freidenker.org\/?page_id=1682\">\u00dcberblick \u00fcber alle Online-Ausgaben<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><strong>Die Ausgabe 4-10 des Verbandsorgans FREIDENKER hat das Schwerpunkt-Thema \u201eFriedrich Engels 1820-1895\u201c und enth\u00e4lt u.a folgende Beitr\u00e4ge:<\/strong><br \/>\n&#8211; Horst Schild: Kann wissenschaftlicher Fortschritt den Atheismus infrage stellen<br \/>\n&#8211; Helga E. H\u00f6rz\/Herbert H\u00f6rz: Seelsorge: ein Monopol f\u00fcr Religionen?<br \/>\n&#8211; Erich Hahn: Wissenschaftlicher Sozialismus<br \/>\n&#8211; Rainer Thiel: Friedrich Engels und die Dialektik<br \/>\n&#8211; Robert Steigerwald: Engels, die Natur und die Dialektik<br \/>\n&#8211; Werner Seppmann: Engels contra Marx? Ein neuer Versuch der Marx-Entsorgung<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2539,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"colormag_page_container_layout":"default_layout","colormag_page_sidebar_layout":"default_layout","advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[26,534],"class_list":["post-733","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-verbandsorgan-freidenker","tag-freidenker","tag-friedrich-engels"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/FD_2010-04_Titel_mR.jpg?fit=800%2C445&ssl=1","jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p9stpK-bP","jetpack-related-posts":[{"id":8696,"url":"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=8696","url_meta":{"origin":733,"position":0},"title":"Vor 10 Jahren erschienen, doch hoch aktuell","author":"Webredaktion","date":"25. September 2020","format":false,"excerpt":"FREIDENKER-Themenheft \"Friedrich Engels 1820 - 1895\" (Nr. 4-10, Dezember 2010) Mit Beitr\u00e4gen von - Dr. Horst Schild - Profes. Dres. Helga und Herbert H\u00f6rz - Prof. Dr. Erich Hahn - Rainer Thiel - Dr. Robert Steigerwald - Dr. Werner Seppmann Es ist noch eine Restauflage vorhanden, Heftpreis 2,50 Euro +\u2026","rel":"","context":"In &quot;Verbandsorgan FREIDENKER&quot;","block_context":{"text":"Verbandsorgan FREIDENKER","link":"https:\/\/www.freidenker.org\/?cat=8"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/FD_Retro_10-04_Engels.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/FD_Retro_10-04_Engels.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/FD_Retro_10-04_Engels.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/FD_Retro_10-04_Engels.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":14585,"url":"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=14585","url_meta":{"origin":733,"position":1},"title":"Marx und Engels \u00fcber das Verh\u00e4ltnis von Mensch und Natur","author":"Webredaktion","date":"4. November 2022","format":false,"excerpt":"Themenabend - Freitag, 11. November 2022 um 19.30 Uhr, Villa Leon, N\u00fcrnberg Referent: Richard Dollinger \u201eUns so werden wir mit jedem Schritt daran erinnert, da\u00df wir keineswegs die Natur beherrschen, wie ein Eroberer ein fremdes Volk beherrscht, wie jemand der au\u00dferhalb der Natur steht.\u201c [Friedrich Engels, Dialektik der Natur] Der\u2026","rel":"","context":"In &quot;Veranstaltungen in den DFV-Landesverb\u00e4nden&quot;","block_context":{"text":"Veranstaltungen in den DFV-Landesverb\u00e4nden","link":"https:\/\/www.freidenker.org\/?cat=19"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Berlin_-_Marx-Engels-Forum_1_800x450.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Berlin_-_Marx-Engels-Forum_1_800x450.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Berlin_-_Marx-Engels-Forum_1_800x450.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Berlin_-_Marx-Engels-Forum_1_800x450.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":23348,"url":"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=23348","url_meta":{"origin":733,"position":2},"title":"Dr. Artur Pech: Marx &#038; Engels \u00fcber Migration","author":"Webredaktion","date":"29. Oktober 2025","format":false,"excerpt":"oder Klassenanalyse vs. b\u00fcrgerlicher Moralismus - Einf\u00fchrung f\u00fcr den politischen Gebrauch Video eines Vortrages von Dr. Artur Pech, gehalten auf einer Veranstaltung des Deutschen Freidenker-Verbandes e.V. - Ortsverband N\u00fcrnberg\/Franken am 10. Oktober 2025 in N\u00fcrnberg Solidarit\u00e4t mit Menschen, die migrieren, bleibt unsere Position. Damit ist die Frage nach Ursachen und\u2026","rel":"","context":"In &quot;Frieden - Antifaschismus - Solidarit\u00e4t&quot;","block_context":{"text":"Frieden - Antifaschismus - Solidarit\u00e4t","link":"https:\/\/www.freidenker.org\/?cat=13"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/pech_migration_cropped_800x450.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/pech_migration_cropped_800x450.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/pech_migration_cropped_800x450.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/pech_migration_cropped_800x450.jpg?fit=800%2C450&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":248,"url":"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=248","url_meta":{"origin":733,"position":3},"title":"Die Strenge des Begriffs","author":"Webmaster","date":"17. Dezember 2010","format":false,"excerpt":"Beitrag von Prof. Dr. Hans Heinz Holz, thematisch geh\u00f6rend zu FREIDENKER 4-10 Warum nennen wir Engels in einem Atemzuge mit Marx den Begr\u00fcnder der neuen Denkhaltung und Wissenschaftseinstellung, die abgel\u00f6st von den Namen ihrer Gestalter als dialektischer und historischer Materialismus bezeichnet wird? Gewi\u00df, die Theorie wurde in einem lebenslangen Gedankenaustausch,\u2026","rel":"","context":"In &quot;Weltanschauung &amp; Philosophie&quot;","block_context":{"text":"Weltanschauung &amp; Philosophie","link":"https:\/\/www.freidenker.org\/?cat=16"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Schlu%CC%88sselloch.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Schlu%CC%88sselloch.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Schlu%CC%88sselloch.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Schlu%CC%88sselloch.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":291,"url":"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=291","url_meta":{"origin":733,"position":4},"title":"Freiheit und Kommunismus sind ein- und dasselbe","author":"Webmaster","date":"17. Dezember 2010","format":false,"excerpt":"Beitrag von Dr. Wolf Dieter Gudopp-von Behm, thematisch geh\u00f6rend zu FREIDENKER 4-10 Unser Jubilar, er ist der wahre Friedrich der Gro\u00dfe, lebte in der Zeit einer Epochenschwelle. Das ist ein Zufall. Da\u00df er - dieser Friedrich Engels - aus dem gespannten und daher spannenden und M\u00f6glichkeits-prallen Sachverhalt f\u00fcr den Fortschritt\u2026","rel":"","context":"In &quot;Weltanschauung &amp; Philosophie&quot;","block_context":{"text":"Weltanschauung &amp; Philosophie","link":"https:\/\/www.freidenker.org\/?cat=16"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Engels.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Engels.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Engels.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2016\/07\/Engels.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]},{"id":3276,"url":"https:\/\/www.freidenker.org\/?p=3276","url_meta":{"origin":733,"position":5},"title":"Warum es keinen \u201eWissenschaftlichen Atheismus\u201c geben kann","author":"Webredaktion","date":"17. M\u00e4rz 2008","format":false,"excerpt":"Beitrag von Hans Lutter aus: FREIDENKER 1-08 Jahrzehntelang gebrauchten wir in allen sozialistischen L\u00e4ndern den aus der Sowjetunion stammenden Begriff \u201eWissenschaftlicher Atheismus\u201c in dem Sinne, dass es sich um eine Wissenschaftsdisziplin handelt. Im Prozess wachsender Erkenntnis jedoch begriffen wir, dass man auf einem negativen Begriff wie \u201eAtheismus\u201c keine Wissenschaft aufbauen\u2026","rel":"","context":"In &quot;Weltanschauung &amp; Philosophie&quot;","block_context":{"text":"Weltanschauung &amp; Philosophie","link":"https:\/\/www.freidenker.org\/?cat=16"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2008\/03\/universe-782697_800x445.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2008\/03\/universe-782697_800x445.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2008\/03\/universe-782697_800x445.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/www.freidenker.org\/fw17\/wp-content\/uploads\/2008\/03\/universe-782697_800x445.jpg?fit=800%2C445&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=733"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/733\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22366,"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/733\/revisions\/22366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.freidenker.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}